Doğru ağız bakımı iki ayaktan oluşur: dişlerin günde iki kez uygun teknikle fırçalanması ve fırçanın ulaşamadığı diş aralarının her gün temizlenmesi. Diş fırçası tek başına dişlerin birbirine bakan yüzeylerine yeterince ulaşamaz. Bu rehberde Bass tekniğini, diş ipi, ara yüz fırçası ve ağız duşunun kimler için uygun olduğunu adım adım anlatıyoruz.
Dişler günde kaç kez ve ne kadar süre fırçalanmalı?
Dişler günde en az iki kez, her seferinde yaklaşık iki dakika boyunca florürlü diş macunuyla fırçalanmalıdır. Gece yatmadan önceki fırçalama özellikle önemlidir; çünkü uyku sırasında tükürük akışı azalır ve ağzın doğal temizlenmesi yavaşlar.
- Fırça seçimi: Küçük başlı, yumuşak ya da orta sertlikte kıllara sahip bir fırça çoğu kişi için uygundur. Sert kıllar ve fazla bastırma, diş eti çekilmesine katkıda bulunabilir.
- Manuel mi, elektrikli mi? Doğru kullanıldığında her ikisi de etkilidir. Elektrikli fırçalar, el becerisi kısıtlı olan ya da teknik konusunda zorlanan kişilerde kolaylık sağlayabilir.
- Diş macunu: Yetişkinler için florür içeren bir diş macunu önerilir. Fırçaladıktan sonra macunun fazlasını tükürmek, ağzı bol suyla çalkalamamak florürün etkisinin sürmesine yardımcı olur.
- Fırçanın yenilenmesi: Kıllar açıldığında ya da yaklaşık üç ayda bir fırça değiştirilmelidir.
Bass tekniği nedir, nasıl uygulanır?
Bass tekniği, fırça kıllarının diş eti çizgisine 45 derecelik açıyla yerleştirilip küçük titreşim hareketleriyle diş eti oluğundaki plağın temizlendiği bir fırçalama yöntemidir. Günümüzde sık önerilen modifiye Bass tekniğinde bu titreşim hareketinin ardından fırça, dişin çiğneme yüzeyine doğru süpürülür. Çalışmalarda modifiye Bass tekniğinin, alışılmış fırçalama alışkanlıklarına göre diş eti kenarındaki plağı daha etkili uzaklaştırdığı bildirilmiştir.
- Fırçayı, kılları diş ile diş etinin birleştiği çizgiye bakacak şekilde, diş yüzeyine 45 derece açıyla yerleştirin.
- Hafif bir basınçla, kılların uçlarının diş eti oluğuna hafifçe girmesini sağlayın.
- Fırçayı yerinden kaydırmadan, ileri-geri çok kısa titreşim hareketleri yapın.
- Ardından fırçayı diş etinden dişin ucuna doğru süpürün.
- Fırçayı bir sonraki iki-üç dişlik bölgeye taşıyın ve hafifçe üst üste gelecek şekilde tekrarlayın.
- Ön dişlerin iç yüzeylerinde fırçayı dikey tutarak aynı hareketi yapın; çiğneme yüzeylerini ileri-geri hareketlerle temizleyin.
Fırçalamaya her seferinde aynı noktadan başlayıp belirli bir sırayla ilerlemek, bazı bölgelerin atlanmasını önler. Diş eti çekilmesi olan kişilerde tekniğin hekimle birlikte kişiye göre uyarlanması önerilir; bu konuda Diş Eti Çekilmesi Belirtileri ve Nedenleri yazımızı okuyabilirsiniz.
Diş arası (ara yüz) temizliği neden gereklidir?
Ara yüz temizliği gereklidir; çünkü diş fırçası dişlerin birbirine bakan yüzeylerine yeterince ulaşamaz ve diş eti hastalığı çoğunlukla bu bölgelerden başlar. Diş aralarında biriken plak zamanla sertleşerek diş taşına dönüşebilir ve diş eti iltihabına zemin hazırlar.
Ara yüz temizliğinin günde bir kez yapılması önerilir. Fırçalamadan önce yapılması, diş macunundaki florürün diş aralarına da ulaşmasına yardımcı olabilir. Sertleşmiş diş taşı ise fırça ya da iple uzaklaştırılamaz; diş taşı temizliği ile profesyonel olarak temizlenmesi gerekir.
Diş ipi mi, ara yüz fırçası mı?
Hangi aracın uygun olduğu diş aralarındaki boşluğun genişliğine bağlıdır: ara yüz fırçasının sığdığı aralıklarda genellikle ara yüz fırçası, fırçanın sığmadığı dar aralıklarda ise diş ipi tercih edilir.
Ara yüz fırçası
Ara yüz fırçaları özellikle diş eti hastalığı tedavisi görmüş, diş eti çekilmesi olan ya da diş araları açılmış kişilerde plağı uzaklaştırmakta etkilidir. Kök yüzeylerindeki girintilere uyum sağlayabilmeleri önemli bir avantajdır. Doğru boyut, aralığa zorlamadan girip diş yüzeylerine temas eden boyuttur. Çoğu kişinin ağzında farklı aralıklar için iki-üç farklı boy gerekir. Fırçayı tel kısmını bükmeden, diş eti hizasında yatay olarak ileri-geri birkaç kez hareket ettirin.
Diş ipi
Diş ipi, dişlerin sıkı temas ettiği dar aralıklar için uygundur. Yaklaşık 40 cm ip alıp parmaklarınıza sarın ve ipi diş aralığına testere hareketiyle nazikçe yerleştirin. İpi dişin yüzeyine "C" harfi şeklinde sararak diş eti oluğunun hemen altına kadar indirin ve yukarı-aşağı hareketle temizleyin. İpi diş etine sertçe çarpmaktan kaçının.
Hangi aralıkta hangi aracın ve hangi boyutun kullanılacağını kontrol randevusunda diş hekiminizle birlikte belirlemek, doğru seçim yapmanıza yardımcı olur.
Ağız duşu diş ipinin yerini tutar mı?
Ağız duşu, diş ipi ve ara yüz fırçasının yerini tutmaz; ancak bazı durumlarda yardımcı bir araç olarak faydalı olabilir. Basınçlı su ile diş aralarındaki ve diş eti kenarındaki yiyecek artıklarını uzaklaştırır, fakat diş yüzeyine yapışmış plağı tek başına yeterince temizleyemeyebilir.
Ağız duşu özellikle şu durumlarda tamamlayıcı olarak önerilebilir:
- Sabit ortodontik tedavi (braket) görenler,
- Köprü veya implant üstü sabit protezi olanlar,
- El becerisi kısıtlı olduğu için diş ipi kullanmakta zorlananlar.
İmplantı olan kişiler için ayrıntılı öneriler İmplant Bakımı yazımızda yer almaktadır.
Akşamları önce ara yüz fırçası veya diş ipiyle diş aralarını temizleyin. Ardından modifiye Bass tekniğiyle yaklaşık iki dakika fırçalayın. Macunun fazlasını tükürün, ağzınızı bol suyla çalkalamayın. Sabahları fırçalamayı aynı teknikle tekrarlayın.
Sık yapılan fırçalama hataları nelerdir?
En sık yapılan hatalar fırçaya fazla bastırmak, süreyi kısa tutmak ve bazı yüzeyleri düzenli olarak atlamaktır. Dikkat edilmesi gereken diğer noktalar şunlardır:
- Yatay ve sert hareketlerle dişleri "ovalamak",
- Sert kıllı fırça kullanmak,
- Hep aynı bölgeden başlayıp iç yüzeyleri ve en arkadaki dişleri atlamak,
- Diş eti kanadığında o bölgeyi fırçalamayı bırakmak,
- Asitli yiyecek ve içeceklerden hemen sonra fırçalamak; bir süre beklemek diş minesini korumaya yardımcı olur.
Diş eti kanaması genellikle o bölgede plak biriktiğinin işaretidir; fırçalamayı bırakmak yerine nazik ve düzenli temizliğe devam etmek önerilir. Kanamanın olası nedenleri için Diş Eti Kanaması Neden Olur? yazımıza bakabilirsiniz.
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
Düzenli ve doğru bakıma rağmen aşağıdaki durumlardan biri varsa diş hekiminize başvurun:
- Fırçalama ya da ara yüz temizliği sırasında bir-iki haftadır süren diş eti kanaması,
- Diş etlerinde kızarıklık, şişlik veya hassasiyet,
- Dişlerin uzamış görünmesi ya da soğuğa karşı artan hassasiyet,
- Geçmeyen ağız kokusu,
- Dişlerde sallanma veya diş aralarında yeni açılmalar,
- Diş yüzeylerinde fırçayla temizlenemeyen sert birikintiler.
Periodontoloji uzmanı Dr. Dt. Nadin Gemrekoğlu'nun muayenesinde, ağız yapınıza uygun temizlik araçları ve teknik kişiye özel olarak değerlendirilir. Randevu için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.