Sigara, diş eti hastalığı (periodontitis) için en önemli ve değiştirilebilir risk etkenlerinden biridir. Sigara içen kişilerde diş eti hastalığı daha sık görülür, daha hızlı ilerleyebilir ve tedaviye verilen yanıt daha sınırlı olabilir. Üstelik sigara, diş eti hastalığının en belirgin uyarı işareti olan kanamayı gizleyebildiği için sorun çoğu zaman geç fark edilir.
Sigara diş etlerini nasıl etkiler?
Sigara dumanındaki nikotin ve diğer maddeler, diş eti dokusunu birkaç farklı yoldan olumsuz etkiler:
- Kan dolaşımı: Nikotin damarları daraltır; diş etine ulaşan kan ve oksijen miktarı azalır.
- Bağışıklık yanıtı: Bakterilere karşı savunmada görev alan beyaz kan hücrelerinin işlevi bozulabilir.
- İyileşme kapasitesi: Bağ dokusunu oluşturan hücrelerin çalışması ve yara iyileşmesi yavaşlar.
- Bakteri dengesi: Diş eti cebindeki bakteri topluluğu, hastalıkla ilişkili türler lehine değişebilir.
Bu etkilerin sonucunda sigara içenlerde daha derin diş eti cepleri, daha fazla kemik kaybı ve diş eti çekilmesi görülebilir. Çalışmalarda sigara içenlerde periodontitis riskinin içmeyenlere göre belirgin şekilde arttığı ve bu riskin içilen sigara miktarıyla birlikte yükseldiği bildirilmektedir. Sigaranın etkisi yalnızca diş etiyle sınırlı değildir; dişlerde renklenme, ağız kokusu ve tat almada azalma da sık görülür.
Sigara içenlerde diş eti hastalığı neden geç fark edilir?
Çünkü sigara, diş eti iltihabının en görünür belirtisi olan kanamayı azaltabilir. Damarlardaki daralma nedeniyle iltihaplı diş eti beklendiği kadar kızarmaz, şişmez ve kanamaz. Kişi diş etlerinin sağlıklı olduğunu düşünürken diş eti altında hastalık ilerlemeye devam edebilir.
Bu nedenle sigara içen kişilerde "diş etim kanamıyor" düşüncesi tek başına güven verici değildir. Diş eti sağlığının doğru değerlendirilmesi, diş eti ceplerinin ölçüldüğü bir periodontal muayene ve gerektiğinde röntgen ile mümkündür. Kanamanın anlamıyla ilgili ayrıntılar için diş eti kanaması neden olur yazımızı okuyabilirsiniz.
Sigara periodontitis sınıflamasında neden önemlidir?
2017 yılında Amerikan Periodontoloji Akademisi (AAP) ve Avrupa Periodontoloji Federasyonu (EFP) tarafından kabul edilen sınıflamada sigara, hastalığın derecesini belirleyen risk etkenlerinden biri olarak yer alır. Derece, hastalığın ilerleme hızını ve tedaviye yanıt beklentisini ifade eder.
Bu sınıflamaya göre günde 10 adetten az sigara içilmesi dereceyi en az B'ye, günde 10 ve üzeri sigara içilmesi ise C'ye yükseltebilir. Derece C, hızlı ilerleme riskini ifade eder. Sınıflamanın ayrıntıları için periodontitis evreleri ve dereceleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Sigara diş eti tedavisinin sonucunu etkiler mi?
Evet; sigara içen hastalarda cerrahi olmayan ve cerrahi diş eti tedavilerine verilen yanıt genellikle daha sınırlıdır. Cep derinliklerindeki azalma ve ataşman kazancı içmeyenlere göre daha az olabilir; tedavi sonrasında hastalığın tekrarlama eğilimi de daha yüksektir.
Bu konuda Türkiye'den de veriler bulunmaktadır. Dr. Dt. Nadin Gemrekoğlu'nun da yazarları arasında yer aldığı 2023 tarihli bir çalışmada, Evre III Derece C periodontitisi olan sigara içen ve içmeyen hastalarda başlangıç periodontal tedavinin klinik etkileri karşılaştırılmıştır. Çalışmada her iki grupta da tedavi sonrasında klinik parametrelerde iyileşme gözlenmiş; ancak sigaranın başlangıç periodontal tedaviye verilen yanıtı olumsuz yönde etkilediği sonucuna varılmıştır.
Avrupa Periodontoloji Federasyonu'nun periodontitis tedavisine yönelik S3 düzeyindeki klinik kılavuzu da sigarayı bırakmaya yönelik desteği, tedavinin ilk basamağının bir parçası olarak önerir. Yani sigarayla mücadele, diş eti tedavisinin ayrılmaz bir bileşenidir. Tedavi süreci hakkında bilgi için diş eti hastalıkları tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sigara implant tedavisini nasıl etkiler?
Sigara, implant çevresindeki dokuların iyileşmesini ve uzun dönem sağlığını olumsuz etkileyebilir. Çalışmalarda sigara kullanımının implant kaybı ve implant çevresinde kemik kaybı ile ilişkili olabileceği bildirilmektedir. Ayrıca implant öncesinde gerekebilen kemik grefti gibi işlemlerin iyileşmesi de sigara içenlerde olumsuz etkilenebilir.
Bu durum sigara içen birine implant yapılamayacağı anlamına gelmez; ancak tedavi planlamasında dikkate alınır ve hasta bu konuda bilgilendirilir. Dental implant düşünen kişilerin sigarayı bırakması ya da en azından azaltması, iyileşme ve bakım açısından önemlidir. İmplant çevresi iltihabı hakkında bilgi için peri-implantitis tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin diş eti sağlığı üzerindeki uzun dönem etkilerine dair veriler henüz sınırlıdır. Bu ürünlerin önemli bir kısmı nikotin içerir ve nikotinin damarlar üzerindeki daraltıcı etkisi bilinmektedir. Bu nedenle bu ürünlerin diş etleri için zararsız olduğu söylenemez.
Sigarayı bırakmak diş etlerine fayda sağlar mı?
Evet; sigarayı bırakan kişilerde periodontitis riskinin zamanla azaldığı ve diş eti tedavisine verilen yanıtın iyileştiği bildirilmektedir. Bırakmanın ardından diş etindeki kan dolaşımı düzeldikçe, daha önce gizlenen kanama bir süre belirginleşebilir. Bu durum diş etinin gerçek durumunu yansıtır ve çoğu zaman tedavi ile düzenli bakımla birlikte geriler.
Sigarayı bırakmak için aile hekiminizden, sigara bırakma polikliniklerinden ya da ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı'ndan destek alabilirsiniz.
Diş eti tedavisi süreci, sigarayı bırakmak için iyi bir motivasyon fırsatı olabilir. Tedavi sırasında yapılan ölçümler, diş etlerindeki değişimin somut olarak izlenmesini sağlar. Sigarayı azaltmak bir başlangıç olabilir; ancak sınıflamada günde 10'dan az sigara içilmesi de risk etkeni olarak kabul edildiğinden asıl hedef tamamen bırakmaktır.
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
Sigara içiyorsanız diş etlerinizde belirgin bir şikâyet olmasa bile düzenli periodontal muayene yaptırmanız önerilir. Aşağıdaki durumlarda ise muayene geciktirilmemelidir:
- Dişlerde sallanma veya dişler arasında yeni boşluklar,
- Diş eti çekilmesi ya da dişlerin uzamış görünmesi,
- Geçmeyen ağız kokusu,
- Diş eti kenarında iltihap veya apse,
- Ağızda iyileşmeyen yara ya da beyaz veya kırmızı lekeler.
Ağızda iki haftadan uzun süren yaralar, sigara içenlerde özellikle dikkatle değerlendirilmelidir. Sigara içen kişilerde kontrol aralığı, diş eti durumuna ve risk düzeyine göre daha sık planlanabilir. Muayene ve gerekli tetkiklerden sonra tedavi kişiye özel planlanır. Randevu için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.