Diş eti çekilmesi, diş eti kenarının diş kökü yönünde geri çekilerek kök yüzeyinin açığa çıkmasıdır. Dişlerin olduğundan uzun görünmesi, soğuk içeceklerde hassasiyet ve gülümserken fark edilen estetik değişiklikler en sık başvuru nedenleridir. Bu yazıda diş eti çekilmesinin belirtilerini, nedenlerini ve güncel tedavi seçeneklerini ele alıyoruz.
Diş eti çekilmesi nedir?
Diş eti çekilmesi (gingival resesyon), diş eti kenarının mine-sement sınırının altına doğru yer değiştirmesi ve kök yüzeyinin ağız ortamına açılmasıdır. Tek bir dişte görülebileceği gibi birden fazla dişi de etkileyebilir. Normalde diş eti kökü örter; kök yüzeyi mineyle kaplı olmadığından açığa çıktığında dış etkenlere karşı daha savunmasızdır.
Diş eti çekilmesi yaşla birlikte daha sık görülür; ancak yalnızca yaşlanmanın doğal bir sonucu değildir. Çoğu zaman altta yatan ve kontrol altına alınabilen bir neden bulunur.
Diş eti çekilmesinin belirtileri nelerdir?
En belirgin işaret, dişin eskisine göre daha uzun görünmesidir. Bunun dışında şu belirtiler görülebilir:
- Hassasiyet: Soğuk, sıcak, tatlı ya da ekşi yiyecek ve içeceklerde ya da fırçalarken kısa süreli sızlama,
- Kök yüzeyinin görünmesi: Diş eti kenarına yakın bölgede, mineye göre daha sarı ve mat bir yüzey,
- Diş boynunda çentik: Diş eti kenarı hizasında V ya da U şeklinde aşınmalar,
- Diş aralarında boşluk: Dişler arasındaki diş eti papili kaybolduğunda oluşan koyu üçgen görünümler,
- Kök çürüğüne yatkınlık: Açıkta kalan kök yüzeyinde çürük gelişme olasılığının artması.
Diş eti çekilmesi genellikle yavaş ilerler ve çoğu zaman ağrıya yol açmaz. Bu nedenle birçok kişi durumu, belirginleşene kadar fark etmez.
Diş eti çekilmesi neden olur?
Diş eti çekilmesinin tek bir nedeni yoktur; çoğu zaman birden fazla etken birlikte rol oynar:
- Periodontitis: Diş eti hastalığı, dişi destekleyen bağ dokusu ve kemiğin kaybına yol açar; diş eti de kaybedilen kemiği takip ederek çekilir.
- İnce diş eti yapısı (fenotip): Doğuştan ince ve dar diş etine sahip kişilerde alttaki kemik de genellikle incedir ve çekilme daha kolay gelişir.
- Travmatik fırçalama: Sert kıllı fırça, aşırı kuvvet ve yatay ovalama hareketi diş eti kenarını zamanla aşındırabilir.
- Ortodontik hareketler: Dişin kemik sınırlarının dışına doğru hareket ettirilmesi, özellikle ince diş eti yapısında çekilme olasılığını artırabilir.
- Dudak ve yanak bağları: Diş eti kenarına yakın yapışan bağlar (frenulum) diş etini gerebilir.
- Diş eti kenarına taşan dolgu ve kronlar: Plak birikimini ve iltihabı kolaylaştırabilir.
- Dudak ve dil piercingleri, sigara ve diş sıkma: Dokular üzerinde mekanik ya da biyolojik olumsuz etkiler yaratabilir.
Diş eti hastalığının diş eti çekilmesiyle ilişkisini daha iyi anlamak için periodontitis evreleri ve dereceleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Çekilen diş eti kendiliğinden geri gelir mi?
Hayır; çekilmiş diş eti kendiliğinden eski seviyesine dönmez. Nedenin kontrol altına alınmasıyla ilerleme yavaşlatılabilir ya da durdurulabilir; kök yüzeyinin yeniden örtülmesi ise uygun durumlarda cerrahi yöntemlerle mümkündür.
Örtülme olasılığı büyük ölçüde dişler arasındaki destek dokusunun durumuna bağlıdır. 2017 sınıflamasında da benimsenen Cairo sınıflandırmasına göre diş eti çekilmeleri üç tipe ayrılır:
- RT1: Dişler arası bölgede ataşman kaybı yoktur; kök yüzeyinin örtülmesi bu tipte daha öngörülebilirdir.
- RT2: Dişler arası bölgede de kayıp vardır, ancak bu kayıp dişin dudak ya da yanak tarafındaki kayıptan fazla değildir. Uygun durumlarda kökün bir kısmı ya da tamamı örtülebilir.
- RT3: Dişler arası kayıp, dudak ya da yanak tarafındaki kayıptan fazladır; kökün tamamen örtülmesi genellikle beklenmez.
Soğukta kısa süreli sızlama, açıkta kalan kök yüzeyinden kaynaklanabilir. Ancak benzer şikâyetler çürük, çatlak ya da diş eti hastalığına da bağlı olabilir. Hassasiyet giderici macunlar şikâyeti hafifletebilir; yine de nedenin belirlenmesi için muayene gereklidir.
Diş eti çekilmesinin tedavi seçenekleri nelerdir?
Tedavi; çekilmenin nedenine, miktarına, diş eti kalınlığına ve kişinin şikâyetlerine göre planlanır. Her diş eti çekilmesi cerrahi tedavi gerektirmez.
Nedene yönelik ve cerrahi olmayan yaklaşımlar
İlk adım, çekilmeye yol açan etkenin kontrol altına alınmasıdır. Diş eti iltihabı varsa diş eti hastalıkları tedavisi yapılır; fırçalama tekniği düzeltilir ve uygun fırça seçilir. Hassasiyet için florür uygulamaları ve hassasiyet giderici ürünler, diş boynundaki aşınmalar için ise uygun durumlarda dolgu uygulanabilir.
Cerrahi tedavi seçenekleri
Kök yüzeyinin örtülmesi ya da diş eti kalınlığının artırılması gerektiğinde periodontal plastik cerrahi yöntemleri gündeme gelir. Bunlar arasında genellikle damaktan alınan bağ dokusu greftiyle birlikte uygulanan koronale kaydırma flebi ya da tünel teknikleri ile serbest diş eti greftleri sayılabilir. Bu işlemler lokal anestezi altında yapılır; işlem sırasında ağrı hissedilmemesi hedeflenir.
Hangi yöntemin uygun olduğu ve elde edilebilecek sonuç kişiden kişiye değişir. Ayrıntılı bilgi için diş eti çekilmesi tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz. Gülüşte diş eti seviyelerinin düzenlenmesiyle ilgili seçenekler ise diş eti estetiği sayfasında anlatılmaktadır.
Diş eti çekilmesi nasıl önlenir?
Diş eti çekilmesini önlemenin temeli, diş etine zarar vermeden etkili plak kontrolü sağlamaktır:
- Yumuşak kıllı fırça kullanmak ve fırçaya bastırmamak,
- Yatay ovalama yerine diş eti kenarından dişe doğru nazik hareketler yapmak,
- Ara yüz temizliğini her gün aksatmamak,
- Diş sıkma ya da gıcırdatma varsa hekime danışmak,
- Sigarayı bırakmak,
- Ortodontik tedavi öncesinde diş eti yapısının değerlendirilmesini istemek,
- Düzenli kontrollerle diş eti hastalığını erken dönemde yakalamak.
Doğru teknik için doğru diş fırçalama ve ara yüz temizliği yazımız yol gösterici olabilir.
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
Dişlerinizin daha uzun göründüğünü, diş eti kenarının düzensizleştiğini ya da soğukta hassasiyet yaşadığınızı fark ettiyseniz bir diş hekimine veya periodontoloji uzmanına başvurmanız önerilir. Çekilmeye diş eti kanaması, dişlerde sallanma, ağız kokusu veya diş eti kenarında iltihap eşlik ediyorsa muayene geciktirilmemelidir.
Muayenede çekilmenin miktarı, diş eti kalınlığı, dişler arası destek dokusu ve olası nedenler değerlendirilir. Periodontoloji Uzmanı Dr. Dt. Nadin Gemrekoğlu, tedavi seçeneklerini bu değerlendirmenin ardından hastayla birlikte planlar. Randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.