Gebelikte diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve fırçalama sırasında kanama sık görülür; bu tabloya gebelik gingiviti denir. Hormon değişiklikleri diş etlerinin bakteri plağına verdiği tepkiyi artırır. Gebelikte diş eti bakımı ve gerekli tedaviler, uygun zamanlama ve kadın doğum uzmanıyla iş birliği içinde güvenli şekilde planlanabilir.
Gebelik gingiviti nedir?
Gebelik gingiviti, gebelik sırasında hormon değişikliklerinin etkisiyle diş etlerinin bakteri plağına karşı daha güçlü iltihabi yanıt vermesi sonucu gelişen diş eti iltihabıdır. 2017 AAP/EFP periodontal hastalık sınıflamasında bu tablo, plağa bağlı gingivitin cinsiyet hormonları gibi sistemik faktörlerle şekillenen bir formu olarak yer alır.
Belirtiler genellikle gebeliğin ikinci ayından itibaren ortaya çıkabilir ve ilerleyen aylarda belirginleşebilir. Görülme sıklığı çalışmalara göre değişmekle birlikte gebelerin önemli bir bölümünde bildirilmektedir. Başlıca belirtiler şunlardır:
- Fırçalama veya diş ipi kullanımı sırasında diş eti kanaması,
- Diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve parlak görünüm,
- Diş eti kenarlarında hassasiyet,
- Ağız kokusu.
Doğumdan sonra hormon düzeyleri normale döndüğünde tablo çoğu zaman geriler. Ancak plak kontrolü yetersizse iltihap devam edebilir. Gebelikten önce periodontitisi olan kişilerde ise hastalığın gebelikte ilerlemesini önlemek için takip daha da önem kazanır.
Gebelikte diş etleri neden daha kolay kanar?
Gebelikte diş etlerinin daha kolay kanamasının temel nedeni, östrojen ve progesteron düzeylerindeki artışın diş eti damarlarının geçirgenliğini ve dokunun iltihabi yanıtını artırmasıdır. Hormonlar plak olmadan tek başına diş eti iltihabına yol açmaz; mevcut plağa verilen tepkiyi büyütür. Bu nedenle plak kontrolü gebelikte her zamankinden daha önemlidir.
Gebelikte ağız sağlığını zorlaştıran başka etkenler de vardır:
- Bulantı ve kusma nedeniyle ağız ortamının asitlenmesi,
- Öğürme refleksi yüzünden arka dişlerin fırçalanmasının zorlaşması,
- Sık ve küçük öğünler, özellikle şekerli atıştırmalıklar,
- Yorgunluk nedeniyle akşam bakımının aksaması.
Diş eti kanamasının diğer olası nedenleri için Diş Eti Kanaması Neden Olur? yazımızı okuyabilirsiniz.
Gebelik tümörü (piyojenik granülom) nedir?
Gebelik tümörü, adı korkutucu olsa da kanser değildir; diş eti üzerinde, çoğunlukla iki diş arasında gelişen, iyi huylu, kırmızı ve kolay kanayan bir doku büyümesidir. Tıbbi adı piyojenik granülomdur. Hormon etkisi ile plak ve diş taşı gibi lokal tahriş edici etkenler birlikte rol oynar.
Gebelerin küçük bir bölümünde görülür ve çoğu zaman doğumdan sonra küçülür veya kaybolur. Çiğnemeyi engelliyorsa, sık kanıyorsa ya da temizliği zorlaştırıyorsa hekim, uygun dönemde çıkarılmasını önerebilir. Doğumdan sonra gerilemeyen lezyonlar da değerlendirilir. Ağızda yeni beliren her doku büyümesinin muayene edilmesi gerekir.
Gebelikte diş eti tedavisi yapılabilir mi?
Evet; diş taşı temizliği ve cerrahi olmayan diş eti tedavisi gebelikte yapılabilir. Gebelik, gerekli ağız bakımını ertelemek için bir neden değildir. Yapılan çalışmalarda gebelikte uygulanan cerrahi olmayan periodontal tedavinin anne ve bebek açısından güvenli olduğu bildirilmektedir.
Planlı tedaviler için gebeliğin ikinci üç aylık dönemi (yaklaşık 4–6. aylar) genellikle en uygun dönem kabul edilir. İlk üç ayda bulantı belirgindir; son aylarda ise uzun süre sırt üstü yatmak rahatsızlık ve baş dönmesine yol açabilir. Ağrı, şişlik veya apse gibi acil durumlar ise gebeliğin her döneminde tedavi edilir.
- Lokal anestezi: Diş hekimliğinde yaygın kullanılan lokal anestezikler uygun dozda gebelikte de kullanılabilir; işlem lokal anestezi altında yapılır ve ağrı hissedilmemesi hedeflenir.
- Röntgen: Yalnızca tanı için gerekli olduğunda ve koruyucu önlemlerle çekilir.
- İlaçlar: Gerekli olabilecek ilaçlar gebelik dönemine uygunluk açısından değerlendirilir ve gerektiğinde kadın doğum uzmanınızla iletişim kurulur.
- Pozisyon: İleri gebelik haftalarında koltukta hafif sol yana yatırılmak ve seansları kısa tutmak rahatlık sağlar.
Bazı çalışmalarda periodontitis ile erken doğum, düşük doğum ağırlığı ve preeklampsi arasında ilişki bildirilmiştir. Ancak bu ilişkinin neden-sonuç ilişkisi olup olmadığı netleşmemiştir ve gebelikte yapılan periodontal tedavinin bu sonuçları azalttığı çalışmalarda tutarlı biçimde gösterilememiştir. Yine de annenin ağız sağlığı başlı başına önemlidir. Konuyla ilgili ayrıntılar Diş Eti Hastalığı ve Genel Sağlık yazımızda yer alıyor.
Mümkünse gebelikten önce bir diş eti muayenesi yaptırmanız ve gerekli tedavileri tamamlamanız önerilir. Böylece gebelik sırasında ortaya çıkabilecek diş eti sorunları daha kolay yönetilebilir. Gebeyseniz muayeneye gelirken gebelik haftanızı ve kullandığınız ilaçları belirtin.
Gebelikte ağız bakımı nasıl olmalı?
Gebelikte ağız bakımının temeli; günde iki kez florürlü macunla fırçalama, her gün ara yüz temizliği ve kusma sonrası doğru davranmaktır. Pratik öneriler şunlardır:
- Yumuşak kıllı, küçük başlı bir fırça kullanın; öğürme refleksi varsa fırçalarken başınızı hafifçe öne eğin.
- Aroması yoğun macunlar bulantıyı artırıyorsa daha hafif aromalı bir macun deneyin.
- Diş aralarını her gün diş ipi veya uygun boyutta ara yüz fırçasıyla temizleyin.
- Kustuktan sonra hemen fırçalamak yerine ağzınızı suyla çalkalayın; fırçalamak için bir süre bekleyin.
- Şekerli atıştırmalıkların sıklığını azaltın, gün içinde su için.
Doğumdan sonraki aylarda da ağız bakımını sürdürmek önemlidir. Yenidoğan bakımının yoğunluğu nedeniyle kendi bakımınızı ertelemek kolaydır; ancak gebelikte başlayan diş eti iltihabının doğum sonrasında gerileyip gerilemediğini görmek için bir kontrol randevusu planlamanız faydalı olur.
Fırçalama tekniği için Doğru Diş Fırçalama ve Ara Yüz Temizliği Rehberi yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
Gebeliğinizi öğrendiğinizde bir diş hekimi kontrolü planlamanız önerilir. Bunun dışında şu durumlarda beklemeden başvurun:
- Diş eti kanaması iyi bakıma rağmen sürüyorsa,
- Diş etinde belirgin şişlik, ağrı ya da irin akıntısı varsa,
- Diş eti üzerinde kolay kanayan bir büyüme fark ettiyseniz,
- Dişlerinizde sallanma ya da ağzınızda kötü tat varsa.
Periodontoloji uzmanı Dr. Dt. Nadin Gemrekoğlu, gebelik döneminde diş eti tedavilerini gebelik haftası ve kişinin genel durumu göz önünde bulundurularak planlar. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.