Diş beyazlatma, dişlerin doğal rengini açmak için peroksit içeren jellerin diş hekimi kontrolünde uygulandığı estetik bir işlemdir. Muayenehanede yapılan ofis tipi ve hekimin hazırladığı plaklarla evde sürdürülen ev tipi olmak üzere iki temel yöntemi vardır. Beyazlatmanın güvenle uygulanabilmesi için öncesinde dişlerin ve diş etinin sağlıklı olması gerekir.
Diş beyazlatma nedir?
Diş beyazlatma, hidrojen peroksit veya karbamid peroksit içeren jellerin diş yüzeyine uygulanarak dişin iç yapısındaki renk pigmentlerinin açılmasını sağlayan bir yöntemdir. Bu işlem diş yüzeyini aşındırmaz; dişin kendi rengini açık tonlara taşımayı amaçlar.
Peroksit, mine tabakasından geçerek alttaki dentin dokusuna ulaşır ve renk veren molekülleri daha açık renkli küçük parçalara ayırır. Ulaşılabilecek renk tonu, dişin doğal yapısına ve renklenmenin nedenine bağlıdır; bu nedenle beklenen sonuç her kişide aynı değildir.
Beyazlatma, yüzeydeki çay, kahve ve sigara lekelerinin profesyonel diş temizliğiyle giderilmesinden farklıdır. Lekelerin önemli bir kısmı yüzeyseldir; bu nedenle beyazlatmadan önce çoğu zaman diş taşı temizliği yapılması önerilir.
Dişler neden renk değiştirir?
Diş rengindeki değişiklikler iki ana gruba ayrılır:
- Dış kaynaklı renklenmeler: Çay, kahve, kırmızı şarap, sigara ve bazı gargaraların diş yüzeyinde bıraktığı lekeler.
- İç kaynaklı renklenmeler: Yaşla birlikte mine tabakasının incelmesi, travma, kanal tedavisi sonrası değişiklikler, gelişim döneminde alınan bazı ilaçlar veya fazla florür maruziyeti.
Beyazlatmanın etkisi renklenmenin nedenine göre farklılık gösterir. Sarımsı tonlar genellikle daha iyi yanıt verirken, bazı ilaçlara bağlı gri-kahverengi renklenmeler daha sınırlı yanıt verebilir.
Ofis tipi diş beyazlatma nasıl yapılır?
Ofis tipi beyazlatma, muayenehanede diş hekimi tarafından daha yüksek yoğunluklu bir jelle uygulanır. İşlem şu adımlarla ilerler:
- Dişlerin başlangıç rengi kaydedilir ve dişler temizlenir.
- Dudaklar ve yanaklar uzaklaştırılır; diş eti, ışıkla sertleşen koruyucu bir bariyerle örtülür.
- Beyazlatıcı jel diş yüzeylerine uygulanır ve belirli aralıklarla yenilenir.
- İşlem sonunda jel ve bariyer temizlenir, ulaşılan renk değerlendirilir.
Ofis tipi beyazlatmada genellikle anestezi gerekmez. Sonuç tek seansta belirgin olabilir; ancak gereken seans sayısı başlangıç rengine ve beklentiye göre değişir. Bazı durumlarda ofis ve ev tipi yöntemler birlikte kullanılır.
Bazı ofis tipi sistemlerde jelin etkinleştirilmesi için özel ışık kaynakları kullanılır. Işığın beyazlatma sonucuna ek katkısı konusunda bilimsel bulgular tartışmalıdır; yöntemin seçimi hekimin değerlendirmesine göre yapılır. İşlem süresince diş eti bariyerinin yerinde kalması ve jelin diş etine temas etmemesi titizlikle kontrol edilir.
Ev tipi diş beyazlatma nasıl yapılır?
Ev tipi beyazlatmada önce dişlerin ölçüsü alınır ve kişiye özel, ince ve şeffaf plaklar hazırlanır. Hekimin belirlediği yoğunluktaki jel bu plaklara az miktarda konur ve plaklar önerilen süre boyunca takılır.
Bu yöntemde renk değişimi daha kademeli ilerler ve kullanım süresi hekim tarafından belirlenir. Jelin plaktan taşıp diş etine temas etmemesi için az miktarda kullanılması, taşan jelin silinmesi önemlidir. Hekim kontrolü olmadan, reçetesiz ürünlerle ve uygun olmayan plaklarla yapılan uygulamalarda diş eti tahrişi ve hassasiyet riski artabilir.
Market ve internet ortamında satılan beyazlatıcı diş macunları çoğunlukla yüzeydeki lekeleri azaltmaya yöneliktir ve dişin iç rengini belirgin şekilde değiştirmez. Aşındırıcı içeriği yüksek ürünlerin uzun süre ve sık kullanımı mine yüzeyine ve açığa çıkmış kök yüzeylerine zarar verebilir. Herhangi bir ürünü kullanmadan önce diş hekiminize danışmanız önerilir.
Diş beyazlatma kimlere uygun değildir?
Aşağıdaki durumlarda beyazlatma ertelenir ya da önerilmez:
- Hamilelik ve emzirme dönemi (ihtiyaten önerilmez)
- 18 yaş altı
- Tedavi edilmemiş diş çürükleri, kırık veya çatlak dişler
- Aktif diş eti hastalığı
- Diş eti çekilmesine bağlı olarak açığa çıkmış kök yüzeyleri ve belirgin diş hassasiyeti
- Peroksite karşı bilinen alerji
- Ön dişlerinde geniş dolgu veya kaplama bulunan ve bunların rengiyle uyum sorunu yaşayabilecek kişiler
Açığa çıkmış kök yüzeyleri, beyazlatma jeline karşı daha hassas olabilir. Bu durumda önce diş eti çekilmesi tedavisi seçeneklerinin değerlendirilmesi uygun olabilir.
Bu durumların varlığı, beyazlatmanın hiçbir zaman yapılamayacağı anlamına gelmez. Çürük, diş eti hastalığı veya hassasiyet gibi sorunlar tedavi edildikten sonra beyazlatma yeniden değerlendirilebilir.
Dolgular ve kaplamalar beyazlar mı?
Hayır. Beyazlatma jelleri yalnızca doğal diş dokusunu etkiler; kompozit dolgular, porselen lamina, kronlar ve köprüler beyazlamaz. Ön dişlerde bu tür restorasyonlar varsa, beyazlatma sonrasında doğal dişlerle restorasyonlar arasında renk farkı oluşabilir.
Ön dişlerde dolgu veya kaplama yaptırmayı planlıyorsanız, beyazlatmanın restorasyonlardan önce yapılması önerilir. Böylece yeni restorasyonun rengi, beyazlatma sonrası ulaşılan diş rengine göre seçilebilir. Mevcut restorasyonlar renk uyumu için ileride yenilenmeyi gerektirebilir.
Kanal tedavisi görmüş ve içten renk değiştirmiş tek bir dişte, dişin içinden yapılan farklı bir beyazlatma yöntemi gündeme gelebilir. Kapsamlı estetik değişiklikler planlanıyorsa gülüş tasarımı kapsamında birlikte değerlendirilir.
Hassasiyet olur mu, beyazlatma sonrası nelere dikkat edilmeli?
Beyazlatma sırasında ve sonrasında dişlerde soğuğa ve sıcağa karşı hassasiyet sık görülen bir yan etkidir. Bu hassasiyet çoğunlukla geçicidir ve genellikle birkaç gün içinde azalır. Hekiminiz gerektiğinde hassasiyet giderici ürünler önerebilir veya uygulama aralıklarını düzenleyebilir.
- İşlemden sonraki ilk günlerde çay, kahve, kırmızı şarap, kola ve koyu renkli soslar gibi renklendirici yiyecek ve içecekleri sınırlayın.
- Sigara kullanmayın.
- Çok sıcak ve çok soğuk gıdalara karşı dikkatli olun.
- Ağız bakımınızı düzenli sürdürün ve kontrollerinize gelin.
Beyazlatmayla elde edilen renk, yaşam alışkanlıklarına bağlı olarak zamanla bir miktar koyulaşabilir. Bu süre kişiden kişiye değişir; gerektiğinde hekim kontrolünde tazeleme uygulamaları planlanabilir.
Hassasiyet uzun sürerse, belirli bir dişte keskin ağrı hissedilirse ya da diş etinde beyazlama ve yanma fark edilirse uygulamaya ara verilmeli ve diş hekimine başvurulmalıdır.
Beyazlatmada diş eti nasıl korunur?
Beyazlatma jelleri diş etiyle uzun süre temas ettiğinde tahriş, beyazlama veya hassasiyet oluşturabilir. Bu nedenle ofis tipi uygulamada diş eti koruyucu bir bariyerle örtülür; ev tipi uygulamada ise kişiye özel plaklar kullanılır ve jelin taşmaması sağlanır.
Periodontoloji uzmanı Dr. Dt. Nadin Gemrekoğlu, beyazlatma öncesinde diş eti sağlığının değerlendirilmesini önemser; diş eti iltihabı varsa önce tedavi edilmesi, hem işlem konforunu hem de estetik sonucu olumlu etkiler. Diş eti kanaması veya hassasiyet fark ederseniz, beyazlatma öncesinde diş hekiminize başvurun. Günlük bakım için doğru diş fırçalama ve ara yüz temizliği yazısı yol gösterici olabilir.
