Diş eti kanaması çoğu zaman diş eti iltihabının (gingivit) ilk ve en erken fark edilen işaretidir. Fırçalarken lavaboda görülen pembe köpük ya da diş ipi kullanırken gelen birkaç damla kan, sağlıklı diş etinde beklenen bir durum değildir. Bu yazıda diş eti kanamasının nedenlerini, hangi durumlarda önemsenmesi gerektiğini ve tedavi yaklaşımını sade bir dille ele alıyoruz.
Diş eti kanaması neden olur?
Diş eti kanamasının en sık nedeni, dişlerin yüzeyinde ve diş eti kenarında biriken bakteri plağına karşı gelişen iltihaptır. Plak düzenli olarak temizlenmediğinde diş eti kızarır, şişer ve kolayca kanar. Bu tabloya gingivit (diş eti iltihabı) adı verilir.
Temizlenmeyen plak zamanla tükürükteki minerallerle sertleşerek diş taşına dönüşür. Diş taşının pürüzlü yüzeyi yeni plak birikimini kolaylaştırır ve fırçayla uzaklaştırılamaz. Bu nedenle diş taşı varlığında kanama, evdeki bakım ne kadar özenli olursa olsun tekrarlayabilir.
Gingivit tedavi edilmezse bazı kişilerde iltihap, dişi çevreleyen bağ dokusuna ve kemiğe ilerleyebilir. Bu aşamaya periodontitis denir. Periodontitiste diş eti cebi derinleşir, dişin destek dokusu kaybedilir ve ileri dönemde dişlerde sallanma görülebilir.
Fırçalarken diş etinin kanaması normal mi?
Hayır; sağlıklı diş eti, doğru teknikle yapılan fırçalama ve ara yüz temizliği sırasında kanamaz. Çok sert bir temasa bağlı tek seferlik bir kanama önemli olmayabilir. Ancak birkaç gün boyunca tekrar eden, her fırçalamada ya da diş ipi kullanımında ortaya çıkan kanama, diş etinde iltihap olduğunu düşündürür.
Diş eti kanaması çoğu zaman ağrıya yol açmaz. Bu yüzden kolayca göz ardı edilir. Oysa diş eti hastalıkları erken dönemde sessiz ilerler; kanama, bu süreçle ilgili en görünür uyarılardan biridir.
Diş eti kanamasına başka neler yol açabilir?
Bakteri plağı en sık neden olsa da kanamayı artırabilen ya da kolaylaştırabilen başka etkenler de vardır:
- Hormonal değişiklikler: Ergenlik, gebelik ve adet dönemi gibi süreçlerde diş eti plağa daha güçlü tepki verebilir. Gebelikteki değişiklikler için gebelikte diş eti sağlığı yazımıza göz atabilirsiniz.
- Bazı ilaçlar: Kan sulandırıcı ve pıhtılaşmayı etkileyen ilaçlar kanamayı belirginleştirebilir. Bazı tansiyon, epilepsi ve bağışıklık baskılayıcı ilaçlar ise diş etinde büyümeye yol açarak temizliği zorlaştırabilir. Bu ilaçlar, reçete eden hekime danışılmadan bırakılmamalıdır.
- Yanlış fırçalama: Sert kıllı fırça ve aşırı bastırarak yapılan yatay hareketler diş etini tahriş edebilir. Doğru teknik için doğru diş fırçalama ve ara yüz temizliği rehberimize bakabilirsiniz.
- Uyumsuz dolgu ve protezler: Taşkın dolgu kenarları ya da diş etine tam oturmayan kronlar plak tutulumunu artırabilir.
- Sistemik durumlar: Kontrolsüz diyabet diş eti iltihabını şiddetlendirebilir. Daha nadiren kan hastalıkları ve ciddi vitamin eksiklikleri de diş eti kanamasıyla kendini gösterebilir. Kanamaya vücutta açıklanamayan morarmalar, belirgin halsizlik ya da uzun süren kanamalar eşlik ediyorsa hekiminize başvurmanız önemlidir.
Sigara, diş etindeki damarları daraltarak kanamanın daha az görülmesine yol açabilir. Bu nedenle sigara içen kişilerde kanamanın az olması, diş etlerinin sağlıklı olduğu anlamına gelmeyebilir. Ayrıntılar için sigara ve diş eti hastalığı yazımızı okuyabilirsiniz.
Diş eti kanıyorsa fırçalamayı bırakmak gerekir mi?
Hayır; kanayan bölgeyi fırçalamaktan kaçınmak plak birikimini artırır ve iltihabı sürdürür. Yumuşak kıllı bir fırçayla, diş eti kenarına nazikçe yönelerek fırçalamaya devam etmek ve diş araları için diş ipi ya da ara yüz fırçası kullanmak gerekir.
Evde yapılabilecekler genel olarak şunlardır:
- Günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca florürlü diş macunuyla fırçalamak,
- Diş aralarını günde bir kez diş ipi veya uygun boyda ara yüz fırçasıyla temizlemek,
- Şekerli ve asitli atıştırmalıkların sıklığını azaltmak,
- Sigara kullanılıyorsa bırakmak için destek almak.
Yalnızca plağa bağlı başlangıç dönemindeki gingivitte, düzenli bakımla kanama birkaç hafta içinde azalabilir. Ancak diş taşı varsa ya da iltihap derin dokulara ilerlemişse evde bakım tek başına yeterli olmaz; profesyonel tedavi gerekir. Gargaralar ve bitkisel ürünler kanamayı geçici olarak azaltabilir; fakat altta yatan nedeni ortadan kaldırmadıkları için sorunu maskeleyebilir.
Diş eti kanaması nasıl tedavi edilir?
Tedavi, kanamanın nedenine ve diş eti hastalığının aşamasına göre planlanır. İlk adım ayrıntılı bir ağız muayenesi ve periodontal ölçümlerdir. Diş hekimi ince uçlu bir sondla diş eti cep derinliklerini ölçer, sondalamada kanayan bölgeleri kaydeder ve gerektiğinde röntgenle kemik seviyesini değerlendirir.
Gingivit aşamasında genellikle profesyonel diş taşı temizliği ve kişiye özel ağız bakımı eğitimi yeterli olur. İltihap periodontitise ilerlemişse diş eti altındaki taş ve bakteri birikintilerinin temizlendiği cerrahi olmayan diş eti hastalıkları tedavisi gündeme gelir. Bu işlemler lokal anestezi altında yapılır; işlem sırasında ağrı hissedilmemesi hedeflenir.
Periodontitis tanısı konulduğunda hastalık, 2017 sınıflamasına göre evre ve derece ile tanımlanır. Bu sınıflamanın ne anlattığını periodontitis evreleri ve dereceleri yazımızda bulabilirsiniz. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir; sağlanan iyileşmenin korunması için düzenli kontroller ve evde bakımın sürdürülmesi önemlidir.
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
Diş eti kanaması bir haftadan uzun sürüyorsa ya da sık sık tekrarlıyorsa bir diş hekimine veya periodontoloji uzmanına başvurmanız önerilir. Aşağıdaki belirtilerden biri ya da birkaçı kanamaya eşlik ediyorsa muayene geciktirilmemelidir:
- Diş etlerinde kızarıklık, şişlik ya da dokunulduğunda hassasiyet,
- Geçmeyen ağız kokusu veya ağızda kötü tat,
- Diş etinin çekilmesi, dişlerin daha uzun görünmesi,
- Dişlerde sallanma ya da dişler arasında yeni boşluklar oluşması,
- Diş eti kenarında iltihap ya da apse,
- Diyabet, gebelik veya kan sulandırıcı ilaç kullanımı gibi kanamayı etkileyebilecek bir durum.
Periodontoloji Uzmanı Dr. Dt. Nadin Gemrekoğlu, diş eti kanaması şikâyetiyle başvuran hastalarda öncelikle nedeni belirlemeye yönelik ayrıntılı bir muayene yapar; tedavi, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra kişiye özel planlanır. Randevu ve bilgi için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.