Kemik grefti, implant yerleştirilecek bölgede yetersiz olan kemik hacmini artırmak amacıyla uygulanan bir tedavidir. Sinüs lifting ise üst çene arka bölgede, sinüs boşluğunun tabanı yükseltilerek implant için yer kazanılmasını sağlayan özel bir greft uygulamasıdır. Her iki işlem de 3B tomografi ile yapılan ayrıntılı bir planlamaya dayanır.
Kemik grefti nedir?
Kemik grefti, eksik kemik dokusunun yerine konulan ve vücudun yeni kemik oluşturmasına rehberlik eden bir materyaldir. Greft, bir iskelet gibi davranır; zamanla kişinin kendi kemik dokusu bu iskeletin içine doğru gelişir.
Kemik grefti çoğunlukla implant öncesinde ya da implantla aynı seansta uygulanır. Ayrıca diş çekimi sırasında, çekim boşluğunun korunması amacıyla da kullanılabilir. Bu uygulamaya soket koruma adı verilir ve ileride yapılacak implant için kemik hacminin korunmasına yardımcı olur.
Kemik grefti, diş eti çekilmesinde kullanılan yumuşak doku greftlerinden farklıdır. Yumuşak doku greftleri diş etinin kalınlığını artırmak veya açığa çıkmış kökleri örtmek amacıyla uygulanır; bu konuda bilgi için diş eti çekilmesi tedavisi sayfasına bakabilirsiniz. Bazı implant vakalarında her iki uygulama birlikte planlanabilir.
Neden kemik kaybı olur ve kimlere greft gerekir?
Diş çekildikten sonra o bölgedeki kemik zamanla erir ve hacim kaybeder. Bunun yanında ileri diş eti hastalığı, uzun süre hareketli protez kullanımı, travma, kistler ve enfeksiyonlar da kemik kaybına yol açabilir. Kemik kaybının bir nedeni olan periodontitis hakkında bilgi için periodontitis evreleri ve dereceleri yazısına bakabilirsiniz.
Kemik grefti genellikle şu durumlarda gündeme gelir:
- Kemik genişliği ya da yüksekliği, planlanan implantı çevrelemeye yetmiyorsa
- Üst çene arka bölgede sinüs tabanı kemiğe çok yakınsa
- Ön bölgede estetik açıdan kemik ve diş eti desteği artırılmak isteniyorsa
- Diş çekimi sonrası kemik hacminin korunması planlanıyorsa
Greft gerekip gerekmediği ve hangi yöntemin uygun olduğu, muayene ve 3B tomografi değerlendirmesinden sonra kişiye özel belirlenir.
Kemik grefti türleri nelerdir?
Greft materyalleri kaynaklarına göre dört ana gruba ayrılır:
- Otojen greft: Kişinin kendi kemiğinden, genellikle ağız içindeki başka bir bölgeden alınır.
- Allogreft: İnsan kaynaklı, özel işlemlerden geçirilmiş ve doku bankalarından sağlanan kemik materyalidir.
- Ksenogreft: Çoğunlukla sığır kaynaklı, organik bileşenlerinden arındırılmış kemik mineralidir.
- Alloplastik (sentetik) greft: Laboratuvarda üretilen, kemiğe benzer yapıdaki materyallerdir.
Her materyalin kendine özgü avantajları ve sınırlılıkları vardır. Bazı durumlarda farklı materyaller birlikte kullanılır. Seçim; kemik kaybının miktarına ve şekline, bölgeye ve hastanın tercihlerine göre yapılır. Hayvan kaynaklı materyallerle ilgili kişisel ya da inanç temelli tercihlerinizi muayene sırasında belirtebilirsiniz.
Yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu (GBR) nasıl yapılır?
Yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu (GBR), greft materyalinin bir bariyer membranla örtülerek yeni kemik oluşumunun yönlendirildiği bir tekniktir. Membran, hızlı büyüyen yumuşak dokunun greft alanına girmesini engeller ve kemik hücrelerinin bölgeye yerleşmesi için zaman kazandırır.
İşlem lokal anestezi altında yapılır; işlem sırasında ağrı hissedilmemesi hedeflenir. Diş eti açılır, kemik yüzeyi hazırlanır, greft yerleştirilir ve üzeri membranla kapatılır. Ardından diş eti gerginlik oluşturmayacak şekilde dikilir. Kullanılan membranlar zamanla vücutta çözünen ya da sonradan çıkarılması gereken türlerde olabilir.
Daha geniş kemik kayıplarında, kemik bloklarının sabitlenmesi veya özel ağ (titanyum mesh) sistemlerinin kullanılması gibi farklı teknikler gündeme gelebilir. Bu yöntemler daha kapsamlı bir planlama ve daha uzun bir iyileşme süreci gerektirir.
GBR, kemik kaybının durumuna göre implantla aynı seansta ya da implanttan önce ayrı bir işlem olarak yapılabilir. Ayrıntılı implant süreci için dental implant sayfasına göz atabilirsiniz.
Sinüs lifting nedir ve nasıl yapılır?
Sinüs lifting, üst çene arka bölgede sinüs boşluğunun tabanını kaplayan ince zarın (Schneider membranı) nazikçe yukarı kaldırılması ve oluşan boşluğa greft yerleştirilmesi işlemidir. Üst azı dişleri kaybedildikten sonra kemik erimesi ve sinüsün aşağı doğru genişlemesi nedeniyle bu bölgede implant için yeterli kemik yüksekliği kalmayabilir.
Açık (lateral pencere) sinüs lifting
Kemik yüksekliğinin belirgin şekilde azaldığı durumlarda tercih edilir. Sinüsün yan duvarında küçük bir pencere açılır, sinüs zarı kaldırılır ve altına greft yerleştirilir. İmplant, kalan kemik miktarına göre aynı seansta ya da greftin iyileşmesinden sonra yerleştirilir.
Kapalı (krestal) sinüs lifting
Kemik yüksekliğinde daha sınırlı bir artışa ihtiyaç olduğunda uygulanır. İmplant yuvası üzerinden özel aletlerle sinüs tabanı yukarı doğru itilir; gerekirse az miktarda greft eklenir ve implant genellikle aynı seansta yerleştirilir. Daha küçük bir cerrahi alan gerektirir.
Açık ya da kapalı sinüs lifting arasındaki seçim, kalan kemik yüksekliğine, sinüsün anatomisine ve sinüs sağlığına göre yapılır. Kronik sinüzit ya da sinüs ile ilgili bir rahatsızlığınız varsa planlamadan önce mutlaka belirtin; gerektiğinde kulak burun boğaz değerlendirmesi istenebilir.
Greft sonrası iyileşme süreci ne kadar sürer?
Greftin olgunlaşarak implantı taşıyabilecek kemiğe dönüşmesi genellikle birkaç ay sürer. Süre; greftin türüne, uygulanan bölgeye, greft hacmine ve kişinin iyileşme kapasitesine göre değişir. Sinüs lifting ve geniş kemik eklemelerinde bu süre daha uzun olabilir.
İyileşme tamamlandığında kontrol muayenesi ve gerekirse yeni bir görüntüleme yapılır; implant yerleştirme ve protez aşamalarına bu değerlendirmeye göre geçilir.
Bekleme süresi boyunca estetik bölgelerde, greft alanına baskı yapmayacak şekilde tasarlanmış geçici çözümler kullanılabilir. Bu dönemde düzenli kontrollere gelmek, olası bir sorunun erken fark edilmesini sağlar.
Tedavi sonrası nelere dikkat edilmeli?
Greft bölgesinin korunması, iyileşmenin en önemli koşuludur. Genel öneriler şunlardır:
- İlk günlerde dışarıdan aralıklı soğuk uygulama yapın, başınızı biraz yüksekte tutarak dinlenin.
- Yumuşak gıdalarla beslenin ve işlem bölgesiyle çiğnemeyin.
- Sigara kullanmayın; sigara greftin iyileşmesini olumsuz etkileyebilir.
- Hekiminizin önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
- Varsa hareketli protezinizi, hekiminiz izin verene kadar bölgeye baskı yapmayacak şekilde kullanın.
Sinüs lifting sonrasında ek olarak birkaç hafta burnunuzu sert sümkürmemeniz, hapşırırken ağzınızı açık tutmanız, pipetle içecek içmemeniz ve basınç değişikliği yaratan uçak yolculuğu veya dalış gibi etkinlikler için hekiminize danışmanız önerilir.
Riskler ve olası yan etkiler nelerdir?
İşlem sonrası şişlik, morarma ve birkaç gün süren hassasiyet sık görülür. Daha seyrek olarak enfeksiyon, dikişlerin açılması, membranın açığa çıkması veya greftin bir bölümünün kaybı görülebilir. Sinüs lifting sırasında sinüs zarında yırtılma oluşabilir; bu durum çoğu zaman işlem sırasında onarılabilir. Nadiren sinüzit gelişebilir.
Uzayan ağrı, artan şişlik, ateş, burundan akıntı ya da greft bölgesinden akıntı fark ederseniz diş hekiminize başvurun. Greft uygulanan bölgeye yerleştirilen implantların sağlıklı kalması için tedavi sonrasında da düzenli bakım ve kontroller sürdürülmelidir.
