Diş eti apsesi, diş eti veya dişi çevreleyen dokularda bakteriyel enfeksiyon sonucu irin birikmesidir. Genellikle ani başlayan ağrı, şişlik ve hassasiyetle kendini gösterir. Apse kendiliğinden boşalıp rahatlama hissedilse bile altta yatan neden ortadan kalkmadığı için diş hekimi değerlendirmesi gerekir.
Diş eti apsesi nedir?
Diş eti apsesi, dişin çevresindeki dokularda sınırlı bir alanda irin toplanmasıyla oluşan akut bir enfeksiyondur. Periodontoloji literatüründe en sık karşılaşılan türü periodontal apsedir: diş ile diş eti arasındaki cep içinde bakterilerin çoğalması ve cebin girişinin daralmasıyla gelişir.
2017 yılında Amerikan Periodontoloji Akademisi (AAP) ve Avrupa Periodontoloji Federasyonu (EFP) tarafından ortaklaşa yayımlanan periodontal hastalık sınıflamasında periodontal apse, akut periodontal lezyonlar arasında ele alınır. Bu sınıflamada apseler, periodontitisi olan hastalarda gelişenler ve periodontitis dışındaki nedenlere bağlı olanlar şeklinde ayrılır.
Diş eti apsesini, dişin sinirinden (pulpadan) kaynaklanan ve kök ucunda gelişen apseden ayırmak gerekir. İki tablo benzer görünebilir; ancak tedavileri farklıdır. Ayrım muayene, diş canlılık testleri ve röntgenle yapılır.
Diş eti apsesinin belirtileri nelerdir?
Diş eti apsesinin en sık belirtileri; diş eti üzerinde kabarık, kırmızı ve hassas bir şişlik, zonklayan ağrı ve dişe dokunulduğunda artan hassasiyettir. Diğer belirtiler şunlardır:
- Diş eti üzerinde parlak, gergin ve kırmızı bir kabarıklık,
- Bastırıldığında ya da kendiliğinden diş eti cebinden irin gelmesi,
- Çiğneme sırasında dişte ağrı ve dişin "uzamış" gibi hissedilmesi,
- İlgili dişte sallanmanın artması,
- Ağızda kötü tat ve ağız kokusu,
- Bazı durumlarda yanakta şişlik, çene altındaki lenf bezlerinde büyüme ve hassasiyet,
- Daha ileri durumlarda ateş ve halsizlik.
Ağrının şiddeti kişiden kişiye değişir. Bazı apseler, irin bir yoldan kendiliğinden boşaldığı için hafif ağrıyla seyredebilir; bu durum enfeksiyonun geçtiği anlamına gelmez.
Diş eti apsesi neden olur?
Diş eti apsesinin en yaygın nedeni, tedavi edilmemiş ya da tedavisi süren periodontitistir. Derin diş eti ceplerinde biriken bakteriler, cebin ağzı daraldığında dışarı boşalamaz ve iltihap sınırlı bir alanda toplanır. Diğer olası nedenler şunlardır:
- Yabancı cisim sıkışması: Kılçık, patlamış mısır kabuğu, kürdan veya diş ipi parçası gibi cisimlerin diş eti cebine sıkışması,
- Tedavi sürecindeki değişiklikler: Derin ceplerde diş eti kenarının hızla sıkılaşması ve derinde kalan tartar nadiren apseye zemin hazırlayabilir,
- Kök yapısına bağlı nedenler: Kök yüzeyindeki anatomik girintiler, kök çatlakları veya kırıkları,
- Sistemik faktörler: Kontrolsüz diyabet gibi bağışıklık yanıtını etkileyen durumlar,
- Uygun olmayan ilaç kullanımı: Diş eti cebi temizlenmeden, tek başına antibiyotik kullanımı da literatürde apse gelişimiyle ilişkilendirilmiştir.
Periodontitisin nasıl ilerlediğini merak ediyorsanız Periodontitis Evreleri ve Dereceleri yazımızı okuyabilirsiniz.
Acil durumda evde neler yapılabilir?
Diş eti apsesinde evde yapılabilecekler yalnızca diş hekimine ulaşana kadar rahatlamaya yöneliktir; enfeksiyonun kaynağını ortadan kaldırmaz. Bu süreçte şunlar yardımcı olabilir:
- Ilık tuzlu suyla (bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz) ağzı nazikçe çalkalamak,
- Bölgeyi yumuşak bir fırçayla, bastırmadan temizlemeye devam etmek,
- Daha önce sorunsuz kullandığınız ve hekiminizin uygun gördüğü bir ağrı kesiciyi prospektüsteki dozda kullanmak,
- Bol su içmek ve ilgili tarafla sert gıdaları çiğnememek.
Kaçınılması gerekenler de en az bunlar kadar önemlidir:
- Apseyi iğne, kürdan ya da benzeri bir cisimle patlatmaya çalışmayın.
- Yüzün dışından sıcak kompres uygulamayın; ısı, enfeksiyonun yüzeye doğru yayılmasını kolaylaştırabilir.
- Diş veya diş eti üzerine aspirin ya da başka bir tablet koymayın; dokuda yanığa yol açabilir.
- Hekime danışmadan evde kalan antibiyotikleri kullanmaya başlamayın.
Yüzde ya da boyunda hızla büyüyen şişlik, yüksek ateş, yutkunma veya nefes almada güçlük, ağzı açmada belirgin kısıtlılık ya da göz çevresine yayılan şişlik varsa diş hekimi randevusunu beklemeden en yakın acil servise başvurun. Bu belirtiler enfeksiyonun yayıldığını gösterebilir.
Diş eti apsesi nasıl tedavi edilir?
Diş eti apsesinin tedavisinde ilk adım, iltihabın boşaltılması (drenaj) ve enfeksiyon kaynağının temizlenmesidir. Antibiyotik her apsede rutin olarak gerekmez; genellikle ateş ve yayılan şişlik gibi sistemik bulgular varsa ya da drenaj yeterli olmadığında yardımcı tedavi olarak düşünülür.
Tedavi genellikle şu aşamalardan oluşur:
- Muayene ve tanı: Apsenin diş eti kaynaklı mı, diş sinirinden mi kaynaklandığı klinik muayene, cep ölçümleri, canlılık testleri ve röntgenle değerlendirilir.
- Drenaj: Lokal anestezi altında irin, diş eti cebi yoluyla ya da küçük bir kesiyle boşaltılır; işlem sırasında ağrı hissedilmemesi hedeflenir.
- Cebin temizlenmesi: Cep içindeki bakteri plağı, tartar ve varsa yabancı cisim uzaklaştırılır.
- Gerekirse ilaç tedavisi: Sistemik bulgular varsa hekim uygun antibiyotiği reçete edebilir.
- Kapsamlı periodontal tedavi: Akut tablo yatıştıktan sonra altta yatan periodontitis değerlendirilir ve diş eti hastalıkları tedavisi planlanır.
İleri derecede destek kaybı olan dişlerde, dişin korunup korunamayacağı muayene ve tetkikler sonrasında değerlendirilir. Periodontoloji uzmanı Dr. Dt. Nadin Gemrekoğlu, apse tedavisinde akut tablonun giderilmesinin yanı sıra hastalığın nedenine yönelik tedavinin de planlanmasını esas alır.
Diş eti apsesi tekrarlar mı?
Altta yatan periodontitis tedavi edilmezse diş eti apsesi aynı ya da farklı bir dişte tekrarlayabilir. Tekrarı önlemenin yolu derin ceplerin tedavi edilmesi, evde etkili plak kontrolü ve düzenli periodontal bakım randevularıdır. Diş eti kanaması gibi erken uyarıları önemsemek de önemlidir; bu konuda Diş Eti Kanaması Neden Olur? yazımız yol gösterici olabilir.
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
Diş eti üzerinde şişlik, irin akıntısı ya da zonklayan ağrı fark ettiğinizde mümkün olan ilk fırsatta diş hekiminize başvurun. Şu durumlarda başvuruyu geciktirmemek özellikle önemlidir:
- Şişlik bir-iki gün içinde büyüyorsa,
- Apse kendiliğinden boşalıp rahatlamış olsa bile; çünkü enfeksiyonun kaynağı hâlâ yerindedir,
- Dişte sallanma artmışsa,
- Diyabet gibi bağışıklığı etkileyen bir hastalığınız varsa ya da gebeyseniz.
Belirtiler apseyi düşündürse de tanı ancak muayene ile konabilir. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.